Chuyện học hành

Sự tích tồn kho

Loài người xưa kia được biết tới có 10 nền văn minh biến mất một cách bí ẩn. Tuy nhiên, hầu hết mọi người không biết tới có một nền văn minh vãi cả rực rỡ thứ 11. Một nền văn minh mà người ta còn chẳng biết tới tồn kho là gì trong cái xã hội đó. Và hôm nay, bà kể chuyện cháu nghe 1 phần nhỏ của nền văn minh thứ 11.

Ngày xửa ngày xưa
Mọi thứ hiện đại VL¹
Cái gì cũng nhanh
Nhanh như Thanos búng tay²
Một phát là chết tiêu mất nửa vũ trụ

Cơ bản, mọi thứ nhanh như tốc độ ánh sáng vậy. Loài người lúc đó, với tư cách là khách hàng, vô cùng quyền lực. Có lẽ câu “khách hàng là thượng đế” bắt đầu có từ thời này. Họ búng tay một cái hàng hóa xuất hiện. Vâng, xuất hiện ngay ý ạ. Chứ đời đâu như giờ, giao hàng có 2 tiếng như Tiki đã gọi là thần thánh lắm rồi và cũng chẳng mấy ai theo kịp. Mà điều này có phải với mỗi khúc trữ hàng, đóng gói rồi giao hàng như Tiki làm đâu. Đó là nguyên cả một chuỗi vận hành kì ảo. Bạn có thể hiểu đại loại, sau cái búng tay của bạn thời đó là hành trình của 200 nhà cung cấp giao 1,300 linh kiện được tự động ghép vào trong tích tắc thành một cái iPhoneX hoàn hảo, và giao tới tay bạn trong một cái chớp mắt. Khi mọi thứ nhanh như vậy, chẳng ai hiểu tồn kho là cái gì. Vì đó là cách thế giới này vận hành. Mọi thứ cứ cần thì… đào từ đất lên là có rồi, và lại còn nhanh nữa!

Và đương nhiên, như vậy thì vô cùng tốn năng lượng và cũng vô cùng có hại cho môi trường. Dù anh em loài người hồi đó cũng văn minh lắm, nhưng vẫn bị giả thuyết sai sai là năng lượng bị bất tận. Chính vì vậy, với sự tiến bộ của khoa học kĩ thuật thời đó mới có kiểu giao hàng với sản xuất kiểu tốc độ ánh sáng vậy. Mọi người thấy vậy là sai không hề nhẹ, mới họp nhau lại, bàn bảo dữ dội lắm, bảo các chú giờ tính sao. Làm thế này sao trái đất bền vững được. Bao nhiêu nhà lãnh đạo và nhà khoa học xoắn hết cả quẩy để có một giải pháp phù hợp. Rồi đâu bỗng anh nước Nga xung phong bảo: các đồng chí để tôi. Giờ tôi có cách rồi giờ mà cứ kinh tế – sản xuất tập trung – mọi người tiêu thụ hết theo khẩu phần được quy định thì có phải là sự biến động của cầu sẽ biến mất đúng không? Khi sự biến động của cầu biến mất, lập tức tôi cứ sản xuất theo kế hoạch tuần tự rồi giao hàng tuần tự tới “khách hàng” và họ tiêu thụ cái họ có là ổn đúng không?

Đúng dân Nga giỏi toán, cả hội trường im lắm, vẫn chưa hiểu. Một đồng chí nhà khoa học Nga mới phi lên bảng viết một đống công thức toán rất phức tạp chứng minh tại sao khi cầu không biến động, mọi người làm theo năng lực hưởng theo nhu cầu tự khắc không cần cái gọi là tồn kho.

Vẫn một sự im lặng kéo dài tiếp theo ở phía dưới hội trường. Hẳn rồi, AI tính toán cho mấy trăm năm nay, có phải động não về toán đâu. Các nhà lãnh đạo chỉ định hướng thôi mà.

Lúc này mới có một ông đạo mạo bên Nga ôn tồn phát biểu bằng một giọng tiếng Anh nằng nặng âm hưởng Nga giải thích:

– Khi mà cầu không biến động → người giao hàng cứ tuần tự lấy hàng từ chỗ nhà máy ra rồi giao thẳng tới tay ông khách hàng thôi. Tức là hàng chẳng bao giờ phải đọng lại đâu cả, tức là chẳng một ai phải trữ cái gì cả. Có được cái này là do, chúng tôi biết hết nhu cầu nhân dân mình như thế nào rồi.

– Toàn bộ cái đoạn lằng nhằng toán tối ưu trên bảng nãy giờ các vị thấy nó là vậy. Và khách vẫn “có thể coi” là có hàng sau 1 cái búng tay. Trái đất đỡ bị khai thác kiệt quệ về năng lượng đúng không?! Nhưng các đồng chí lưu ý, từng mắt xích trong chuỗi phải tuân theo kế hoạch. Cứ làm đúng kế hoạch là chuẩn. – ông này tiếp.

Cả hội trường mới ồ lên gật gù tâm đắc lắm.

Nhưng người Mỹ, Anh thì không chịu lắm. Họ nghĩ rằng cái búng tay đấy nó không tự nhiên. Nó theo kế hoạch. Người Mỹ nhất định không theo. Người Nga kiểu kệ mje chúng mày. Không làm thì “bọn tao” làm. Thế là cái bọn tao đấy gộp lại cũng được cả chục nước chủ yếu là Đông Âu và mấy anh châu Á.

Mà nào đã xong, ngoảnh đi ngoảnh lại mới thấy các bạn Nhật vẫn chưa hài lòng, tính toán dữ lắm. Xong bên này mới có một bác khiêm tốn nói: Tôi nghĩ vẫn chưa ổn. Sẽ thế nào nếu hàng anh giao cho Khách hàng bị hỏng. Anh búng tay cái hàng đâu có hiện ra đâu. Người Nga im lắm. Anh Nhật lúc này mới bảo tiếp: trước giờ hỏng cái búng tay cái có lại, nên sản xuất lỗi các anh có quan tâm đâu. Các anh giao lại thôi đúng không.

Cả đám im lặng thừa nhận cho cái sự đúng đắn đó. Lý nào lại cần phải giữ tồn kho sẵn. Mọi thứ lại bế tắc. Anh Nhật mới cười cười, đoạn này quá hiếm, dù vẫn rất khiêm tốn và đều đều: chúng tôi có phát triển bộ công cụ xịn lắm sản xuất hàng cả đời người không lỗi. Chúng tôi tính ra được sản phẩm một đời người dùng đúng bao nhiêu lần rồi làm hơn đó đúng 1 lần. Chúng tôi cải tiến liên tục nên không bao giờ giao lại gì cả. Với chúng tôi, đơn giản là không có biến động không có hàng lỗi. Cả (nua) hội trường oà khóc, ôm hôn người Nhật. Ôi thế là mẹ trái đất được cứu rồi, không cần phải trữ bất kì cái gì trên đời nữa. Không cần nhà kho trung gian nào cả.

Buổi họp kết thúc, người Nga hoan hỷ ra về tay trong tay với người Nhật vì tin rằng cái bắt tay xiết chặt lúc nãy sẽ giúp họ không cần giao nhanh, cũng chẳng cần tồn kho.

Rồi các bạn biết đấy, đời không màu hồng như vậy. Dân Nga và các dân ủng hộ Zero tồn kho không chịu được kiểu nhà nước búng tay. Dù dây chuyển sản xuất vô cùng hiện đại không lỗi, không biến động, hàng hoàn hảo, loài người vẫn thích thỉnh thoảng là Thanos búng tay có hàng. Cái búng tay chủ động ôi chao sao mà quý giá. Mô hình búng tay hộ đổ vỡ.

Và các bạn biết rồi đấy, giờ chúng ta có tồn kho, vì giao hàng chậm mà. Loài người thất thường hơn, và thỉnh thoảng lại biến động dữ dội, thế là sinh ra tồn kho an toàn. Rồi cả công nghệ của người Nhật nữa, bị thất truyền. Thế là một loạt biến động mà lại không được sản xuất – hay giao hàng kiểu Thanos. Loài người bắt đầu duy trì tồn kho. Rồi cả chuỗi bắt đầu được chia nhỏ ra với nhiều chức năng hơn. Người làm nhà phân phối, người làm bán lẻ.

Thế đấy, tất cả tại không được sản xuất giao hàng không được xử lý ở tốc độ ánh sáng.

Từ đấy về sau người ta bắt đầu dần dần phát triển và ứng dụng các lý thuyết toán học liên quan đến tồn kho để sao cho hiệu quả.

Còn khách hàng, sâu trong tâm khảm, sau bao nhiêu ngàn thế hệ, dù không còn nhớ gì về cái búng tay thần thoại ngày xưa, họ ngày muốn nhanh hơn, một cái gì đó rất bản năng của ngày xưa.

Bài học:
Truyện bịa, không hàm ý gì. Đơn giản tôi muốn chia sẻ vài thứ liên quan trong quản trị tồn kho và sao lại cần có nó:

1.  Biến động của cầu
2. Chất lượng sản xuất
3. Chiều lòng Khách hàng ngày muốn tiệm cận với búng tay thì hàng phải sẵn sàng ở gần họ nhất
4. Biến động của nhà cung cấp. Vì khi nhà sản xuất theo lý thuyết ngày X phải có, mà NCC giao trễ mất n ngày. Thế thì phải dự phòng cho những thằng mình không tin được.
5. Hàng hoá không thể giao được với tốc độ ánh sáng

¹ Vô lý
² Thật ra đoạn này vô lý lắm. Xét ra mà tiêu được nửa vũ trụ là nhanh hơn tốc độ ánh sáng rồi, với giả định vũ trụ này sinh vật phân phối tương đối đều. Tất nhiên, có thể do hắn xài viên đá thời gian để mọi người vẫn tưởng chỉ trong 1 khoảnh khắc là tiêu tùng nửa vũ trụ.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *