Chuyện loanh quanh,  Chuyện nghề

Cách Amazon đối đầu với UPS/ FedEX

Không chỉ dừng lại ở việc mua máy bay, Amazon tháng 6 vừa rồi đã tung ra một chương trình có tên gọi: Delivery Service Partner (tạm dịch: Đối tác dịch vụ vận chuyển). Đây có lẽ là một cú đấm thật sự với hai đối tác vận chuyển lớn lớn nhất của chính Amazon: UPS & FedEx. Chương trình hứa hẹn sẽ đem lại từ 50,000 – 300,000 Mỹ kim cho những người thật sự thành công.

(Xe nào trong mạng lưới đối tác mà cũng dán vậy chạy lung tung ngoài đường là quá đẹp, có volume thật là có sức mạnh)

Đây là một nước cờ thông minh và đầy chiến lược của Amazon để hoàn thiện mảnh ghép trong nguyên một chuỗi giao hàng. Như vậy họ đã có:

  • Sorting Center thì Amazon đã xây dựng lâu nay
  • Long Line-haul với đội hình máy bay & xe tải

    Em máy bay siêu đẹp
  • Last-mile delivery (giao hàng chặng cuối) được đảm nhiệm bởi hai cánh tay. Một là đội hình Drone (ở Mỹ hiện tại vẫn chưa được cấp giấy phép để bay), hay mọi người thường biết tới ở một Video mang tính thử nghiệm và giới thiệu là Prime Air. Tuy nhiên, hiện tại ngoài việc chưa giải quyết được vấn đề pháp lý, thì có lẽ nhu cầu Khách hàng sử dụng phần này cũng không thể lớn bằng phần giao hàng với tốc độ vừa phải, mà phần lớn sẽ được đảm nhiệm chủ yếu bằng xe tải/ xe van ở Mỹ. Vậy là cánh tay thứ hai ra đời, chương trình Delivery Service Partner.

Các điểm thông minh của chương trình này gồm:

  1. Đẩy nhanh khả năng mở rộng quy mô
    Duy trì của một đội ngũ Last-mile theo nghĩa là Headcount của Amazon sẽ cực kì vất vả và tốn kém. Hơn nữa năng lực mở rộng quy mô sẽ cực kì hạn chế. Vì vậy, việc đưa phần này là cho những the best local (những đối tác địa phương xịn nhất) chắc chắn sẽ giúp họ tăng quy mô nhanh chóng.
  2. Tận dụng hạ tầng và hệ thống thông minh của Amazon
    Xây hệ thống và nền tảng là nghề của Amazon. Câu chuyện ở đây sẽ là đối tác tập trung vào vận hành, hoàn thiện quy trình, quản lý con người, mảng ghép công nghệ sẽ được Amazon đắp vào nốt.
  3. Đòn bẩy khả năng của các đối tác địa phương
    Nhìn kĩ lại, ngành giao hàng, cho đến khi nào có sự xuất hiện & “đàn áp” của Robot giao hàng; thì nó vẫn sẽ là mảnh đất của con người triển khai. Khi đã dính đến con người thì đó là chuyện quản lý, chuyện tâm lý đau buồn của từng cá nhân, rồi chuyện đường đi lối lại của mỗi khu vực ra sao… Rõ ràng chuyện này sẽ được chính con người địa phương & chính các “lãnh đạo doanh nghiệp” ở địa phương xử lý là tốt nhất. Ở đây, đơn giản là Amazon không dây.
  4. Cách Amazon Marketing về chương trình này.
    Ví dụ, hãy nhìn vào một trong các thông điệp của chương trình: “You bring the leadership, we’ll bring the rest” là thấy Amazon quá hiểu chuyện. Họ biết chính xác phần họ thiếu. Hay như “Start your business with as little as $10,000”, và có thể kiếm được 50K – 300K, là họ đánh quá đúng vào nhu cầu của rất rất nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, hoặc các tổ đội tài xế ở Mỹ. Thống kê cho thấy, thị trường Mỹ  có tới 90% đội nhóm xe tải là dưới 6 xe tải, tức là một thị trường cũng cực kì phân mảnh.

Có hai hệ thống có nét tương tự với chương trình này. Đầu tiên là của chính Amazon là Amazon Flex. Nói đơn giản đây là Uber giao hàng và chỉ là xe cá nhân. Quan sát trực tiếp, thì phần lớn mọi người sử dụng xe kiểu gia đình 5 – 7 chỗ là có thể trở thành một tài xế. Và mỗi người sẽ giao trong khoảng 1 buổi với khoảng 20 – 25 điểm giao. Tuy nhiên, khác biệt có thể thấy rõ là Amazon tập trung vào cá nhân, tự mình quản lý chính bản thân mình.

Hệ thống tiếp theo là nền tảng Uber Freight của Uber, và chỉ tập trung vào xe tải. Có thể nói chương trình này là giống Amazon Flex ở trên, và khác cái là chỉ tập trung vào xe tải, mà ở đây xe đầu kéo là chính.

Tuy nhiên, cá nhân mình cho rằng Amazon Delivery Service Partner có tính thực tiễn cao hơn. Lý do rất đơn giản là cái ngành giao hàng này các bác tài thường rất là “rắn” vì họ lăn lộn cực kì nhiều trên đường. Nên là tại sao thị trường lại có hiện tượng phân mảnh như trên, hầu hết các đội xe là dưới 6 xe tải. Đơn giản là để có một ông đội trưởng sẽ “quản” 5 ông ở dưới. Anh em tự bảo ban nhau, và nhiều lúc cả “dằn mặt” nhau. Cái mà Amazon đảm bảo cho họ là nhu cầu, như tự tuyên bố trên website của mình với các đối tác là “Focus on people, not sales”. Túm lại, đơn hàng anh rất nhiều rồi, các chú cứ tập trung vào lo vận hành thôi.

Tất nhiên, một thanh niên khơi khơi ra làm như Amazon thì không thể được. Đơn giản là Amazon đã có một lượng nhu cầu quá khủng khiếp rồi. Nếu mình nhờ không nhầm, lưu lượng đơn hàng của họ qua hai đối tác trên đều là dẫn đầu. Vậy thì thôi, để anh tự làm cho. Ngoài ra, có một lý do khách quan để “bảo vệ cái đạo đức” của Amazon chính là cái lõi của một doanh nghiệp: Lời & Lỗ. Đạo đức gì cũng không được cao hơn lợi ích của cổ đông. Năm 2017, Amazon tiêu “có mỗi” 21 tỷ đô cho phí vận chuyển thôi. Như vậy khi đã có một quy mô vận hành khổng lồ + đầu đầy sỏi về quản trị vận hành/ logistics + bản thân đối tác cũng nhiều lúc không kham nổi lưu lượng đơn hàng của Amazon, thì việc họ tự làm (một cách thông minh) sẽ có khả năng cao là đem lại hiệu quả cao hơn đẩy sang cho đối tác như trước giờ. Điều này cũng khá nhất quán với một báo cáo của mà mình đọc lâu rồi (giờ tìm lại không thấy) là E-commerce ở châu Á, đến một quy mô đơn hàng nào đó/ một thành phố, thì tự làm sẽ ngon hơn. Châu Á có cái khác là chi phí lao động rẻ tương đối sẽ với Mỹ, nên việc này là logic.

Túm lại, mình thấy đây là một nước cờ thông mình và đầy chiến lược của Amazon.

Founder and CEO of startup Viec.co, an on-demand staffing platform. Former @GHN & Tiki

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *