Chuyện loanh quanh

Nỗi buồn người rửa bát từ góc nhìn vận hành

Có một nhận định chắc nhiều người sẽ chia sẻ với mình:

Nấu cơm vui.
Rửa bát rất là chán

Vậy từ đâu lại có vấn đề tâm lý này. Hôm nay trong lúc bâng quơ rửa bát mình tự nhiên có giây phút ngộ (nhận) ra điều này.

Góc nấu cơm.

Nấu cơm là quá trình sản xuất. Sản xuất luôn vui. Sản xuất tạo ra sản phẩm, có ý nghĩa cho cuộc đời, sau đó lại còn nhìn được trải nghiệm của khách hàng và chính mình cho việc thưởng thức sản phẩm đó. Vậy là vui kép. Niềm vui tiếp theo của chuyện nấu đó là thường nấu, nếu có người ở cùng (như vợ/ chồng/ gấu). Việc nấu, bản chất là một sự di chuyển từ nơi này sang nơi khác. Ví dụ, chạy ra tủ lạnh lấy cái này cái kia. Rồi xào xào nấu nấu nghĩa là phải quay về cái bếp. Xong rồi ào ra chỗ bồn rửa bát để vớt rau. Quá trình này sẽ thật tuyệt vời nếu có ai đó chia sẻ. Tuyệt vời từ góc độ vận hành là nó tăng năng suất. Tuyệt vời từ góc độ tâm lý một con người là có ai đó tám chuyện cùng. Không ai nấu cơm chơi cho nhau ăn mà lại im lặng cả. Chúng ta không làm trong nhà máy nấu cơm. Chúng ta sẽ trò chuyện trong lúc này.

Góc rửa bát

Nếu như nấu cơm là quá trình sản xuất, tạo ra sản phẩm, có người thụ hưởng. Rửa bát lại là cái gì đó rất ngược lại. Không tạo ra một giá trị gì mà có ai đó thụ hưởng. Nước rửa bát chảy xuống cống, không ai uống được. Cặn trong cái chặn rửa bát phải bỏ vào thùng rác, lợn không ăn được phần này luôn. Thôi chúng ta sẽ không nhìn xa hơn ở đoạn cây ăn. Vì xác suất này ở Việt Nam giờ quá khó. Vậy là ở góc nhìn một người trần mắt thịt, trực diện, rửa bát rất vô dụng. Hay đúng hơn, giá trị của nó vô hình hơn cả chuyện xịt nước hoa cho thơm vậy. Nhưng không rửa bát thì bát không sạch, cơm không ngon. Mà lúc cơm ngon, người ta nhìn người nấu cơm. Không ai nhìn người rửa bát.

Nhìn ở con mắt vận hành, rửa bát là hoạt động gần như đứng yên. Chỉ có tay di chuyển. Chưa kể bồn rửa bát lại còn bé (Xem hình minh họa ở phụ lục 1). Một người đứng là chật rồi. Nếu muốn rửa bát đông vui nhộn nhịp, có người nói chuyện (hi vọng được thế), thì chỉ có cách xin vào làm quán cơm mà rất đông khách. Vậy là mình sẽ… rửa cùng mọi người. Còn ở nhà, thường bồn rửa bát bé, bát có mấy cái, không lẽ bổ sung một nhân công vào đây nữa, cho thêm chật chội. Từ góc độ một người vợ/ chồng trách nhiệm, ta có nghĩa vụ đứng ra xa, hoặc ngồi xem tivi để chồng/ vợ sẽ hoạt động một cách hiệu quả nhất.

Như vậy, như tính tự nhiên vốn có của nó rửa bát rõ ràng là hoạt động đơn lẻ 99% thời gian, trừ dịp lễ tết khi có cỗ bàn, đối diện với núi bát, thì có lẽ chồng – vợ bỗng trợ thành một cặp đôi sát thủ như Batman & Catwoman vậy. Bổ trợ cho nhau bên cạnh chồng bát.

Rồi rồi, nêu vấn đề hay rồi, giờ sao? Theo mình có hai giải pháp:

  1. Hãy đầu tư một cái nhà cực to, với một chậu rửa bát cực lớn, để cả hai người đứng bên nhau mà vẫn thoải mái thao tác. Năng suất vẫn rất c ao. Nhà to chưa đủ, cần phải rất nhiều người giúp việc, hoặc là liên tục mời họ hàng, bạn bè đến ăn nữa. Như vậy cho cảm thấy công việc: Bát sạch – Ngon cơm, trở nên ý nghĩa hơn đôi chút
  2. Người còn lại, đáng lý nên ngồi xem tivi, có thể tăng khả năng quan sát. Bản chất đúng là nếu rửa bát thì không cần ai hỗ trợ. Nhưng xung quanh của cái bồn rửa bát không phải lúc nào cũng sạch. Có thể đó là cái bếp chưa sạch. Đó là vài thứ bát đĩa, đĩa ăn, bàn ăn còn chưa sạch. Người đáng lý nên xem tivi, có thể đi lại đôi chút cho thư giãn và giúp người rửa bát sắp xếp hoặc lau bếp chẳng hạn. Quá trình đó sẽ giúp người rửa bát sau đó không phải Rework (một trong bảy Muda), hoặc Movement (cũng là một trong 7 Muda) để đi sắp xếp mấy cái xung quanh nữa.

Đấy chuyện có mỗi vậy. Mình bôi ra 30′ nó thành thế này.

Phụ lục minh họa bố trí bếp.

P.s: Tự nhiên mình nghi ngờ chuyện mấy ông tỷ phú rửa bát. Thấy tây bên đó nó suốt ngày dùng máy rửa bát mà :(. Chúng nó tin rửa bát bằng máy sạch hơn rất nhiều. Tất nhiên, rửa bát bằng máy thì nó cũng… có chút chút rửa. Nhưng hoàn toàn khác kiểu rửa Việt Nam. Nên rất có thể cái sự rửa bát của các bác cũng nhẹ nhàng lắm, có khi ra ấn mỗi cái nút. Ahuhu.

Founder and CEO of startup Viec.co, an on-demand staffing platform. Former @GHN & Tiki

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *