Chuyện loanh quanh,  Chuyện nghề

Góc nhìn chi tiết hơn về Tồn kho hỗn loạn của Amazon

Amazon, đúng như cái tên, đằng sau nó là một khu rừng về kiến thức. Những bạn bè, và đồng nghiệp mình đang làm ở Amazon, đều nói về một kho tri thức khổng lồ ẩn đằng sau cái tên của rừng rậm lớn nhất thế giới. Quả thật, có lẽ để vận hành công ty nghìn tỷ mỹ kim, bạn cần một rừng rậm. Điều đáng tiếc là vì các điều khoản ràng buộc, và bản thân các nhân viên của họ vô cùng tuân thủ, chúng ta chẳng mấy khi được hiểu cách thức khu rừng đó vận hành thế nào. Người ngoài, như các nhà báo, được đưa vào dù viết này, viết kia, nhưng cũng chỉ như một cái đỉnh nhỏ xíu trên cả một tảng băng khổng lồ.

Vừa rồi, GenK có dịch lại một bài khá công phu về Tồn kho hỗn loạn (Chaotic Inventory, hoặc là Random location) trong vận hành của Amazon, là một trong vô vàn know-how (bí quyết) của Amazon mà, tạm được gọi là được biết tới bởi công chúng. Tuy nhiên, không rõ tại sao, một vài điểm khá tinh tế trong hệ thống tồn kho này lại không được nhắc tới. Bài báo chỉ nói về hệ thống ngon xịn này kia. Bữa nay mình chia sẻ hai điểm¹ rất con người, rất vận hành cho sự ưu việt của hệ thống tồn kho Hỗn loạn này của Amazon.

1. Tối ưu không gian lưu trữ hàng hóa

Nghe ngộ nhỉ, tại sao việc xếp ngẫu nhiên này lại giúp tối ưu không gian lưu trữ hàng hóa. Trả lời được cái này, quay về chuyện Amazon² bản chất là làm gì? Họ bán lẻ, chứ không phải bán buôn. Nghĩa là số mã hàng hóa của họ vô cùng khổng lồ. Chưa kể đó là với thế mạnh của một Marketplace, họ có thể có những nhà bán siêu bé mà có thể để chỉ một vài sản phẩm trong cái kho khổng lồ của họ. Vì vậy có thể kết luận đặc thù tồn kho Amazon:

  • Số lượng trung bình rất ít/ đầu sản phẩm
  • Số lượng mã sản phẩm (SKU) khổng lồ, thấy bảo 600 triệu mã.

Nhìn những con số trên, bạn có thể thấy đó là một câu chuyện hoàn toàn khác với các bên như bán lẻ truyền thống – vài chục nghìn mã, nhà phân phối – Vài nghìn mã, hay nhà sản xuất – Vài chục mã. Việc cố gắng, xếp những gì giống nhau, hoặc theo khu vực, theo kiểu truyền thống để đạt được kết quả tối ưu (không gian lưu trữ) gần như là bất khả thi. Trong khi đó, con người với mắt và bộ não, gần như làm việc này rất tốt. Họ có thể “quét” mắt sơ qua cái kệ, là biết hàng mình cần xếp vào, liệu có vừa vào cái ô kệ kia không rồi. Nhiệm vụ này, nhìn vào bản chất, thấy cũng rất giống một bài toán, mà giờ vẫn là con người lo – Cartonization (xem hình minh họa), tức là việc đóng hàng vào hộp. Máy vẫn chỉ gợi ý thôi, chứ không phải là bên quyết định cuối cùng cho việc này. Vì vậy, chính những người xếp hàng + phương pháp bỏ hàng ngẫu nhiên + công cụ/ hệ thống phù hợp để quản lý, sẽ giúp Amazon tối ưu được không gian lưu trữ với một chi phí hợp lý nhất.

Trong chương trình 60 phút, Phó chủ tịch cấp cao của Amazon Dave Clark cũng đã xác nhận, cách này giúp họ tăng gấp đôi năng lực lưu trữ hàng hóa (so với cách thông thường). Mấy tấm hình dưới đây sẽ giải thích được phần nào chuyện này.

Related image
Kệ hàng ở Amazon
Image result for cartonization problem
Minh họa bài toán đóng gói hàng vào thùng. Đóng sao cho hiệu quả nhất. Giờ vẫn là người quyết định 90%, chứ không phải máy.

2. Giúp người lấy hàng… không bao giờ lấy nhầm

Cái chuyện này chỉ ai đi lấy hàng rồi sẽ thấu hiểu. Để dễ hiểu, bạn tưởng tượng, chuyện mình vào một nhà sách rồi ra khu lấy thiệp nhé. Bạn thấy gì:

  • Hàng trăm cái thiệp chồng lên nhau, và mỗi cái một kiểu đúng không?
  • Bạn chọn thiệp thế nào? Bằng cách duyệtdừng đến khi nào đúng cái mình thích.

Thế giờ, bạn là người lấy hàng thì sao ạ. Thì bạn có được duyệt vào dừng đúng cái sản phẩm mình thích không hay là phải “duyệt & dừng” đúng cái Khách hàng yêu quý đã đặt. Nếu bạn lấy nhầm thì sao?! Thì sẽ có một cuộc gọi lên Trung tâm dịch vụ khách hàng với hội thoại kiểu: “Chị/ em đã đặt đúng cái ABCxyz rồi sao tụi em có thể nhầm được nhỉ? Có mỗi cái thiệp mà cũng đ*o lấy đúng được à”. Thật sự lúc đó, ước gì có thể trả lời kiểu

Nếu mà lấy theo cái em, một người lấy hàng chân chính, thích; thì dễ cmnr. Ai bảo chị cứ thích lấy đúng 1 cái (Trong hàng trăm cái cứ na ná nhau).

Vậy đó, ca mà xếp hàng lộn xộn, cái thiệp, cạnh cục pin, hay cuốn sách rõ ràng giúp người lấy hàng, đọc từ thiết bị gợi ý lấy hàng sẽ giúp họ nhanh chóng phân biệt. Và nếu mình không nhầm, bạn mình có nói, họ có giới hạn một số lượng SKU nhất định trên một ô kệ. Cuối cùng, cũng để cân đối lại với chuyện tối ưu không gian, thì người lấy hàng cũng phải dễ thở trong đoạn lấy hàng ra.

Một lần nữa, bạn có thể thấy, Bán lẻ online là một ngành cực kì thú vị, và Việt Nam mình cũng như khu vực, đang ở những bước đầu rất chập chững. Nếu bạn còn trẻ, giờ vào, là thời điểm tuyệt vời để học, và trưởng thành cùng những danh nghiệp như vậy.

Có một bài nữa, của đúng một bạn đã từng chinh chiến Amazon đã viết về chủ đề này ở đây. Và khía cạnh bài này nói sâu hơn về Pick path (bài toán lấy hàng – travelling saleman).

¹ Có rất nhiều bí quyết công nghệ đằng sau các hệ thống này, mà nếu bạn muốn hiểu, chỉ có cách duy nhất là… bạn vào làm. Mình chỉ chia sẻ được các khía cạnh mà chúng ta phân tích từ phương pháp các công ty này đang áp dụng.

² Câu này đúng hơn phải là: Một phần của bản chất của Amazon là bán lẻ. Vì giờ Amazon là công ty cung cấp vô cùng nhiều các loại nền tảng, sản phẩm, dịch vụ khác nhau.

 

Founder and CEO of startup Viec.co, an on-demand staffing platform. Former @GHN & Tiki

One Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *